Refluks, jakie daje objawy i jak go rozpoznać?

Refluks, jakie daje objawy?

Znaczenie ma nie tylko sam rodzaj dolegliwości, ale także ich częstość, nasilenie i okoliczności występowania. Refluks może pojawić się przejściowo, natomiast nawracające objawy lub uszkodzenie przełyku mogą wskazywać na chorobę refluksową przełyku, określaną także jako GERD.

Typowe objawy refluksu

Najbardziej charakterystyczna jest zgaga, czyli pieczenie odczuwane za mostkiem, czasem przesuwające się w kierunku gardła. Często towarzyszy jej kwaśne odbijanie albo regurgitacja, czyli cofanie treści żołądkowej do gardła lub jamy ustnej.

Dolegliwości często nasilają się po większym posiłku, przy pochylaniu się, w pozycji leżącej oraz w nocy. Nie oznacza to jednak, że każdy ból w klatce piersiowej po jedzeniu jest refluksem. Taką dolegliwość trzeba oceniać ostrożnie, zwłaszcza gdy jest silna, nowa lub nietypowa.

Mniej typowe objawy refluksu

U części osób pojawia się przewlekły kaszel, chrypka, częste odchrząkiwanie, ból gardła, nieprzyjemny smak w ustach albo uczucie guli w gardle. Możliwe są również nudności i wzdęcia.

Takie objawy nie są swoiste dla refluksu. Mogą wynikać między innymi z chorób nosa i zatok, alergii, infekcji, astmy, działania leków albo innych problemów przewodu pokarmowego. Jeśli występują bez typowej zgagi, nie należy samodzielnie uznawać ich za objaw refluksu.

Kiedy objawy mogą oznaczać chorobę refluksową przełyku?

O chorobie refluksowej przełyku mówi się wtedy, gdy cofanie treści żołądkowej prowadzi do uciążliwych, nawracających objawów lub powikłań. Nie ma jednej liczby epizodów zgagi, która samodzielnie potwierdzałaby rozpoznanie.

Przewlekły refluks może powodować zapalenie przełyku, jego zwężenie, a u części osób także przełyk Barretta. Przełyk Barretta nie jest rakiem, ale wymaga oceny lekarskiej i dalszego postępowania zgodnie z zaleceniami specjalisty.

Jak lekarz rozpoznaje refluks?

Początek diagnostyki stanowi dokładny wywiad. Lekarz pyta o rodzaj dolegliwości, ich związek z posiłkami i pozycją ciała, porę występowania, czas trwania oraz dotychczas stosowane leki.

W wielu przypadkach badania nie są potrzebne od razu. Istotne są także inne choroby, przyjmowane preparaty i objawy, które mogą wskazywać na inną przyczynę. Prawidłowy wynik pojedynczego badania nie zawsze całkowicie wyklucza refluks.

Gastroskopia i inne badania

Gastroskopia może być potrzebna przy objawach alarmowych, podejrzeniu powikłań, podejrzeniu innej choroby lub braku poprawy po leczeniu. Pozwala ocenić przełyk, żołądek i początkowy odcinek jelita cienkiego, a w razie potrzeby pobrać wycinki.

Gdy rozpoznanie pozostaje niepewne albo leczenie nie przynosi oczekiwanego efektu, lekarz może rozważyć monitorowanie pH w przełyku. Badanie pomaga ocenić, czy cofanie treści żołądkowej wiąże się z odczuwanymi objawami. O wyborze diagnostyki decyduje specjalista na podstawie całej historii choroby.

Co może nasilać refluks i co można zrobić na co dzień?

Pomocne bywa obserwowanie, po jakich posiłkach i w jakich sytuacjach pojawiają się dolegliwości. Nie ma jednej uniwersalnej listy produktów zakazanych dla wszystkich osób. Lepiej ograniczać te składniki, po których objawy rzeczywiście się nasilają.

• Nie jedz przez około 2 lub 3 godziny przed snem.
• Jeśli objawy występują w nocy, rozważ prawidłowe uniesienie wezgłowia łóżka, zamiast układania wielu poduszek pod głową.
• Jedz mniejsze porcje, jeśli duże posiłki wyraźnie nasilają zgagę.
• Ogranicz palenie tytoniu.
• Jeśli masz nadwagę lub otyłość, omów z lekarzem bezpieczne zmniejszenie masy ciała.
• Zapisuj produkty i sytuacje, po których pojawiają się objawy, aby łatwiej rozpoznać indywidualne wyzwalacze.

Zmiana stylu życia może ograniczyć dolegliwości, ale nie gwarantuje wyleczenia każdej postaci refluksu. Jeśli ból żołądka na czczo może mieć różne przyczyny, nie przypisuj go automatycznie cofaniu treści żołądkowej. Podobnie ból pod lewym żebrem nie musi oznaczać refluksu.

Leki na refluks, kiedy potrzebna jest konsultacja?

Leki zobojętniające i alginiany mogą krótkotrwale łagodzić objawy. Inhibitory pompy protonowej stosuje się w leczeniu refluksu, ale sposób i czas ich przyjmowania powinien wynikać z zaleceń lekarza lub farmaceuty.

Regularne stosowanie preparatów dostępnych bez recepty bez konsultacji nie jest dobrym rozwiązaniem, jeśli zgaga często wraca, nasila się albo wymaga coraz większych dawek. Nie odstawiaj ani nie zmieniaj samodzielnie przepisanych leków.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Umów konsultację, jeśli objawy są częste, utrzymują się mimo zmian w codziennym postępowaniu, zakłócają sen lub utrudniają jedzenie. Wizyta jest potrzebna także wtedy, gdy dotychczasowe leczenie nie działa albo dolegliwości zmieniły charakter.

Przygotuj informacje o porze występowania objawów, ich związku z jedzeniem i pozycją ciała, przyjmowanych lekach oraz sytuacjach, które przynoszą ulgę. Taki opis pomaga odróżnić refluks od innych przyczyn dolegliwości.

Kiedy pilnie szukać pomocy

Trudności lub ból przy połykaniu, uczucie zatrzymywania się pokarmu, krwawienie z przewodu pokarmowego, uporczywe wymioty, niedokrwistość i niezamierzona utrata masy ciała wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem. Nie należy w takich sytuacjach ograniczać się do samodzielnego leczenia zgagi.

Silny, nagły lub uciskający ból w klatce piersiowej, szczególnie z dusznością, zimnym potem, znacznym osłabieniem, omdleniem albo promieniowaniem do ręki, pleców, szyi lub żuchwy, może oznaczać stan nagły. Nie próbuj rozpoznawać wtedy refluksu na własną rękę, tylko zadzwoń pod 112 lub 999.