Podwyższone leukocyty, co może oznaczać?

Czym są leukocyty i co oznacza ich podwyższony poziom?

Leukocyty, nazywane także białymi krwinkami, są elementem układu odpornościowego. Pomagają organizmowi reagować na drobnoustroje, uszkodzenia tkanek i inne sygnały stanu zapalnego.

Podwyższona liczba leukocytów we krwi to leukocytoza. Nie jest ona samodzielną diagnozą, lecz wynikiem, który trzeba zestawić z objawami, wywiadem, pozostałymi parametrami morfologii oraz rozmazem krwi.

Zakres referencyjny należy odczytywać z wyniku konkretnego laboratorium. Może się różnić zależnie od metody badania, wieku, ciąży i sytuacji klinicznej, dlatego porównywanie wyniku z przypadkową normą znalezioną w internecie bywa mylące.

Najczęstsze przyczyny podwyższonych leukocytów

Najczęściej leukocytoza ma charakter reaktywny, czyli jest odpowiedzią organizmu na określony bodziec. Pojedynczy nieprawidłowy wynik nie przesądza o chorobie, zwłaszcza jeśli badanie wykonano w trakcie infekcji albo niedługo po niej.

Infekcje i stany zapalne

Zwiększona liczba leukocytów często towarzyszy infekcjom oraz stanom zapalnym. Mogą pojawić się wtedy gorączka, dreszcze, ból gardła, kaszel, bóle mięśni, pieczenie przy oddawaniu moczu, ból brzucha albo zaczerwienienie i ropienie rany.

Leukocytoza nie pokazuje sama, czy infekcja jest bakteryjna, wirusowa czy wywołana innym czynnikiem. Na podstawie samej morfologii nie można więc zdecydować o potrzebie antybiotyku.

Podwyższone leukocyty mogą wystąpić także po operacji, urazie, oparzeniu lub innym uszkodzeniu tkanek. W takiej sytuacji znaczenie mają czas, jaki upłynął od zdarzenia, oraz ogólny stan pacjenta.

Stres, wysiłek, palenie, ciąża i leki

Na liczbę białych krwinek może przejściowo wpływać silny stres emocjonalny, intensywny wysiłek, palenie papierosów, ciąża lub niedawne obciążenie organizmu. Czynniki te nie powinny być jednak automatycznie uznawane za przyczynę każdego podwyższonego wyniku.

Leukocytozę mogą powodować także niektóre leki, szczególnie kortykosteroidy. Nie należy odstawiać ich samodzielnie. Podczas konsultacji trzeba przekazać lekarzowi listę przyjmowanych preparatów, również tych dostępnych bez recepty.

Alergie i choroby autoimmunologiczne

Podwyższone leukocyty mogą towarzyszyć alergii oraz chorobom autoimmunologicznym, w których układ odpornościowy reaguje nieprawidłowo. W takich przypadkach ważne jest, która grupa białych krwinek zwiększyła się najbardziej.

Objawy, takie jak nawracające wysypki, świąd, bóle i obrzęki stawów, przedłużający się stan podgorączkowy lub dolegliwości z wielu układów, wymagają oceny lekarskiej. Nie pozwalają jednak samodzielnie rozpoznać choroby autoimmunologicznej.

Choroby układu krwiotwórczego

Rzadziej leukocytoza wiąże się z chorobami układu krwiotwórczego, w tym z białaczkami. Pojedynczy podwyższony wynik nie oznacza białaczki, a częstsze są przyczyny reaktywne, takie jak infekcja lub stan zapalny.

Większą uwagę zwracają utrzymujące się odchylenia, nieprawidłowy rozmaz, niedokrwistość, zmniejszona liczba płytek lub inne zmiany w morfologii. W takich sytuacjach lekarz może skierować pacjenta do hematologa.

Które leukocyty są podwyższone? Znaczenie rozmazu krwi

Całkowita liczba leukocytów mówi, ile białych krwinek znajduje się we krwi, ale nie pokazuje, która ich grupa odpowiada za wynik. Rozmaz krwi określa udział poszczególnych rodzajów leukocytów i dlatego często dostarcza ważniejszego kontekstu.

Element morfologii	Co pokazuje	Możliwe znaczenie podwyższenia
Leukocyty całkowite	Łączną liczbę białych krwinek	Ogólną informację o leukocytozie, bez wskazania jej przyczyny
Neutrofile	Jedną z głównych grup komórek odpornościowych	Często reagują na świeżą infekcję, stan zapalny, stres lub działanie leków
Limfocyty	Komórki uczestniczące między innymi w odpowiedzi przeciwwirusowej	Mogą zwiększać się w różnych infekcjach i innych stanach, zależnie od wieku oraz objawów
Eozynofile	Komórki związane między innymi z reakcjami alergicznymi	Ich zwiększenie bywa związane z alergią lub innymi przyczynami wymagającymi oceny
Monocyty i bazofile	Podgrupy leukocytów o odmiennych funkcjach	Znaczenie zależy od wartości bezwzględnych, pozostałych wyników i obrazu klinicznego

Neutrofilia i limfocytoza nie oznaczają tego samego. Różnica między nimi polega przede wszystkim na tym, która populacja komórek wzrosła, dlatego rozmazu nie należy interpretować w oderwaniu od wieku, objawów i pozostałych wyników.

Jak lekarz interpretuje wynik i jakie badania może zlecić?

Podczas konsultacji lekarz bierze pod uwagę wysokość leukocytozy, czas jej utrzymywania się, wcześniejsze wyniki oraz objawy. Pyta także o niedawne infekcje, gorączkę, urazy, zabiegi, wysiłek, palenie, ciążę i przyjmowane leki.

W zależności od sytuacji może zalecić:

• powtórzenie morfologii krwi z rozmazem;
• ocenę rozmazu krwi obwodowej;
• markery stanu zapalnego;
• badanie moczu lub posiew, jeśli objawy wskazują na zakażenie;
• badania obrazowe albo dalszą diagnostykę specjalistyczną, gdy uzasadniają to objawy i wyniki.

Nie ma jednego pakietu badań odpowiedniego dla każdej osoby z leukocytozą. Jeśli wynik pojawił się po infekcji i wraca do normy, postępowanie może być inne niż przy odchyleniu utrzymującym się przez dłuższy czas.

Przed wizytą dobrze przygotować wynik wraz z zakresem referencyjnym, wcześniejsze morfologie oraz listę leków i suplementów. Pomocne jest też zapisanie czasu trwania objawów i informacji o niedawnej infekcji.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Konsultacja z lekarzem rodzinnym jest wskazana, gdy podwyższony wynik utrzymuje się w kolejnych badaniach, jest znaczny albo towarzyszą mu inne odchylenia w morfologii. Wymaga jej także gorączka, nawracające infekcje, nocne poty, niezamierzona utrata masy ciała, wyraźne osłabienie lub powiększone węzły chłonne.

Nie trzeba czekać na wizytę planową, jeśli stan szybko się pogarsza. Szczególnej uwagi wymagają także objawy sugerujące zakażenie, takie jak wysoka gorączka z dreszczami, ropiejąca rana, silny ból albo wyraźne osłabienie.

Jeśli objawem jest duszność, pomocne informacje o możliwych przyczynach i sytuacjach alarmowych opisuje materiał uczucie braku powietrza, co może oznaczać?. Ból w klatce piersiowej nasilający się przy oddychaniu także wymaga oceny zgodnej z jego nasileniem i objawami towarzyszącymi.

Kiedy pilnie szukać pomocy?

Dzwoń pod 112 lub 999, jeśli pojawi się duszność, sinienie, zaburzenia świadomości, omdlenie, silny lub narastający ból w klatce piersiowej, objawy udaru albo gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia.

Pilnej oceny wymaga również wysoka gorączka z dreszczami, znacznym osłabieniem lub splątaniem. O pilności nie decyduje sama liczba leukocytów, lecz przede wszystkim stan ogólny i objawy.