Hemoroidy: jak wyglądają pierwsze objawy?

Najważniejsze informacje

• Hemoroidy wewnętrzne często nie bolą, ale mogą krwawić podczas wypróżnienia.
• Hemoroidy zewnętrzne mogą powodować świąd, obrzęk, tkliwość, ból lub wyczuwalny guzek.
• Jasnoczerwona krew nie zawsze oznacza hemoroidy. Podobny objaw może występować między innymi przy szczelinie odbytu i innych chorobach jelita.
• Silny ból, szybko narastający obrzęk, duża ilość krwi, skrzepy, omdlenie lub silne zawroty głowy wymagają pilnej pomocy.
• Rozpoznanie wymaga wywiadu i badania lekarskiego, a nie tylko oceny wyglądu guzka.

Pierwsze objawy hemoroidów wewnętrznych

Hemoroidy wewnętrzne znajdują się w kanale odbytu i dolnej części odbytnicy. Ich pierwszym objawem bywa jasnoczerwone krwawienie podczas wypróżnienia: krew może pojawić się na papierze toaletowym, powierzchni stolca albo w muszli klozetowej.

Na początku krwawienie może być bezbolesne, ponieważ hemoroidy wewnętrzne często nie powodują bólu, dopóki nie wypadną poza kanał odbytu. Mogą jednak pojawić się świąd, podrażnienie, śluz, trudności z utrzymaniem higieny lub wrażenie, że wypróżnienie nie było pełne.

Wypadanie hemoroidów oznacza wysunięcie zmienionej tkanki przy wypróżnianiu. Początkowo może ona samoistnie cofać się po oddaniu stolca, ale narastanie tego objawu albo konieczność odprowadzania tkanki wymaga oceny lekarskiej.

Jak wyglądają hemoroidy zewnętrzne?

Hemoroidy zewnętrzne mogą wyglądać jak obrzęk lub guzek w okolicy odbytu. Często towarzyszą im świąd, pieczenie, podrażnienie i tkliwość, zwłaszcza po wypróżnieniu lub przy dłuższym siedzeniu.

Nie każdy guzek przy odbycie jest hemoroidem. Nowa, twarda, nietypowa albo szybko powiększająca się zmiana powinna zostać obejrzana przez lekarza, ponieważ sam wygląd nie wystarcza do rozpoznania.

Nagły, silny i stały ból połączony z twardym, sinawym guzkiem może odpowiadać zakrzepowi w hemoroidzie zewnętrznym. Taka sytuacja wymaga pilnej konsultacji, szczególnie gdy obrzęk szybko narasta lub utrudnia oddawanie stolca.

Czy hemoroidy zawsze bolą?

Nie. Brak bólu nie wyklucza hemoroidów, a w przypadku hemoroidów wewnętrznych jest dość częsty. Ból częściej towarzyszy hemoroidom zewnętrznym, ich podrażnieniu, wypadaniu albo zakrzepowi.

Znaczenie ma także charakter dolegliwości. Tępy ból i tkliwość przy guzku mogą mieć inne znaczenie niż nagły, bardzo silny ból, a objawy nie powinny być oceniane wyłącznie na podstawie ich nasilenia.

Hemoroidy a szczelina odbytu, najważniejsze różnice

Szczelina odbytu może powodować jasnoczerwoną krew, dlatego bywa mylona z hemoroidami. Typowym sygnałem jest jednak silny, tnący lub piekący ból podczas wypróżnienia albo bezpośrednio po nim.

Objaw	Hemoroidy wewnętrzne	Hemoroidy zewnętrzne	Szczelina odbytu
Krwawienie	Często jasnoczerwone, zwykle przy wypróżnieniu	Możliwe, zwłaszcza przy podrażnieniu	Możliwe, zwykle w niewielkiej ilości
Ból	Często nieobecny, chyba że dochodzi do wypadania lub podrażnienia	Możliwy ból, tkliwość i obrzęk	Często silny, tnący ból przy wypróżnieniu lub po nim
Zmiana wyczuwalna przy odbycie	Może pojawić się przy wypadaniu	Możliwy guzek lub obrzęk	Zwykle nie jest to typowy główny objaw

To porównanie pomaga uporządkować objawy, ale nie zastępuje badania. Krwawienie, zwłaszcza nowe lub nawracające, nie powinno być automatycznie przypisywane hemoroidom.

Kiedy skontaktować się z lekarzem?

Konsultacja jest potrzebna przy pierwszym epizodzie krwawienia z odbytu, nawet jeśli krew jest jasnoczerwona i pojawiła się po zaparciu. Lekarz rodzinny może przeprowadzić wstępną ocenę i w razie potrzeby skierować do proktologa lub chirurga kolorektalnego.

Umów wizytę także wtedy, gdy objawy nawracają, nasilają się, utrzymują mimo krótkiego postępowania domowego albo towarzyszą im zmiana rytmu wypróżnień, zmiana wyglądu stolca, osłabienie, niezamierzona utrata masy ciała lub ból brzucha. Przy dolegliwościach w podbrzuszu pomocny może być również materiał o tym, co może oznaczać ból brzucha na dole.

Kiedy pilnie szukać pomocy?

Natychmiastowej pomocy wymagają obfite albo nieustające krwawienie, widoczne skrzepy, omdlenie, silne zawroty głowy, bladość, duszność lub wyraźne osłabienie. W stanie nagłym zadzwoń pod numer 112 lub 999.

Takiej reakcji wymaga również bardzo silny ból, szybko narastający obrzęk albo trudność z oddawaniem stolca. Nie czekaj wtedy na efekt kolejnej maści czy czopków.

Jak lekarz rozpoznaje hemoroidy?

Rozpoznanie zaczyna się od rozmowy o krwawieniu, bólu, wypróżnieniach, zaparciach, lekach oraz chorobach towarzyszących. Szczególnie ważna jest informacja o przyjmowaniu leków przeciwkrzepliwych.

Badanie może obejmować oglądanie okolicy odbytu, badanie per rectum oraz anoskopię, czyli ocenę kanału odbytu przy użyciu odpowiedniego przyrządu. W zależności od wieku, charakteru krwawienia, objawów towarzyszących i indywidualnego ryzyka lekarz może rozważyć także dalszą ocenę jelita grubego.

Co można zrobić do czasu konsultacji?

Doraźne postępowanie powinno zmniejszać podrażnienie i ułatwiać wypróżnienie, ale nie może zastępować diagnostyki krwawienia. Jeśli nie ma przeciwwskazań, pomocne są płyny i stopniowe zwiększenie ilości błonnika w diecie.

• Nie parj i nie wstrzymuj potrzeby wypróżnienia.
• Ogranicz długie siedzenie na toalecie, zwłaszcza korzystanie z telefonu w tym czasie.
• Myj okolicę odbytu delikatnie, bez intensywnego pocierania i drażniących środków.
• Obserwuj ilość i charakter krwi oraz inne objawy, aby dokładnie opisać je lekarzowi.
• Preparaty dostępne bez recepty stosuj zgodnie z ulotką, a przy utrzymującym się krwawieniu nie przedłużaj samoleczenia bez konsultacji.

Zaparcia, silne parcie, długie siedzenie na toalecie, przewlekła biegunka, dieta uboga w błonnik, ciąża, nadmierna masa ciała i częste podnoszenie ciężarów mogą sprzyjać hemoroidom. Obecność któregoś z tych czynników nie potwierdza jednak, że przyczyną objawów są właśnie hemoroidy.